Bugün - 22 Kasım 2019 Cuma
Niğde 11°°C
Anasayfa
Hakkımızda
Künyemiz
Reklamlar
Sponsorlar
Sayfalar
Yeni Üye
Gündem Ekonomi Sağlık Yaşam Kültür Spor Siyaset Eğitim Teknoloji Dünya Asayiş Diğer »
Biyogrofi

Halit Hami Mengi, (d. 21 Ağustos 1883, Bor, Niğde - ö. 5 Ekim 1958[1]), Türk siyasetçi.

Halit Hami Mengi

Hayatı

Hacı Şerif Efendi ve Hacı Hazım soyundan gelmektedir. Hüsnü Efendi (Müftüzade Hacı Mahmut Şerif efendinin ikinci oğlu) ile Huriye Hanımın (Sarı müderrislerden Abdülnafi Efendi'nin kızı) birinci çocuklarıdır. Niğde eşrafından İzzet Efendinin kızı Ulfiye Hanım'la evlenmiştir. Ulfiye Hanım'ın vefatından sonra 2. evliliğini 1950 - 1954 yılları arasında Demokrat Parti Tekirdağ milletvekilliği yapmış Şevket Mocan'ın kardeşi, Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa'nın ahfadından Fethi Ahmet Paşa'nın torunu Pakize Mocan'la yapmıştır. Hüsnü Naim, Deime Nadide, Vedat, Müftale, Nesrin, Melahat ve Atila isminde 7 çocukları vardır.[2]

Bor kasabası Mekteb-i İbtidai ve mülkiyesinden mezun olan Halit Bey bir süre de Konya İdadisine devam etmiştir. Telgrafçılık tahsili alan Halit Bey 1899 senesinde Ermenek Nüfus Kâtibi olarak memurluk görevine başlamıştır.[3] Devlet kademesinde çeşitli görevler yapmıştır. 1900 yılından başlıyarak; Bor Hükümet Konağı İnşaat Katipliği, Belediye Katipliği, Tahrirat katipliği, Bozkır ilçesi Maliye Tahsil Müfettişliği, Ereğli ilçesi Tahsil Müfettişliği, Bor Varidat memurluğu, Eğridir ilçesi Mal Müdürlüğü, Beyşehir İlçesi Mal Müdürlüğü, Antalya ili Vergi Memurluğu, İstanbul İstinye ilçesi Mal Müdürlüğü,İstanbul Şile Mal Müdürlüğü,İstanbul Defterdarlığı 2. Şube Teknik Memurluğu, İstanbul Hasköy İlçesi Maliye Tahakkuk 1. Memurluğu, Karaman Mal Müdürlüğü yapmıştır. Niğde ve Bor Belediye Başkanlığı görevlerinde de bulunmuştur. 1915 yılı sonlarında terfian Aksaray Kaymakamlığına atanmış ardından Karaman Belediye Başkanı olmuşsa da istifa ederek ayrılıp ticaretle uğraşmıştır.[4] 1923 senesinde mebusluğu, diğer seçimlerinde de adaylığı Mustafa Kemal Atatürk tarafından onaylanmış ve 1950 yılına kadar aralıksız II., III., IV., V., VI., VII.ve VIII. dönem CHP Niğde milletvekili seçilmiştir.[5] Milli Mücadele’de elde silah olmadığından Bor’da demirciler süngü yaparak Kuva-yi Milliye’ye destek vermişlerdir. Bu dönemde İstanbul Hükümeti aciz bir durum sergilediğinden Mustafa Kemal Paşa ülkenin çeşitli yerlerinde kongreler toplamaktaydı. Bu kongrelerden biri de Sivas Kongresi’dir. Sivas Kongresi’ne Niğde’den Muhiddin Efendizade Mustafa Bey ve Bor’dan Halit Mengi katılmıştır. Sivas’a hareket edildiğinde gerek hükümetin ve gerekse eşkıyanın çeşitli takiplerine rağmen bu onurlu görev yılmadan ifa edilmiştir.[6]

Millî Mücadele'nin başında aktif rol oynamış ve Bor'un 1923 yılından 1950 senesine kadar siyasi hayatına hakim olmuş bir insandı. Oğlu Vedat Mengi Millî Mücadele yıllarını şöyle anlatıyor:

"1919 senesinde Niğde Reji Müdürü Hasan Fehmi Bey ile Topçu Alayı Komutanı Eyyüp Sami Bey bir akşam Niğde'den bize geldiler. I. Dünya Savaşı'nın kötü neticeleri dolayısıyla kurulan gizli teşkilata Bor ilçesinin de katılmasını istediler. Babam bu fikri çok yerinde bularak muvafakatını bildirdi. Aynı akşam babamın yakın mesai arkadaşları Cığızzade Ahmed ve Recep Ağazade Sadık Bey'ler bizim eve çağrıldı. Onlara da durum anlatılarak tasvibleri alındı. Böylece Bor fiilen Millî Mücadele'ye katılmış oldu.

 
Atatürk, Halit Mengi'nin kızı Müftale Mengi ve Ruhi Soyer'in düğün töreninde

Aynı yılın yaz aylarında Yazıcızade Hazım Ağa'nın Çakılbahçe'deki bağına bir akşam kendilerine itimat edilen 20 kadar memleket eşrafı davet edildi. Katılanlar arasında Ahmet Cığızoğlu, Sadık Bey, Kerim Sebati, İlhami Bey, Yazıcıoğlu Hazım Ağa, Mehmet Beyzade, Zeki Efendi, İmam Ziyaddin Efendi, Kadızade Hilmi Efendi ve Tevfik Avan vardı. Etraflıca konuşuldu ve bu teşebbüs tam bir teşkilat haline getirildi. Burada yemin edildi: İzmir'in işgal edilmesi dolayısıyla işgalin Anadolu'ya sirayeti mümkündür. Bu sebeple ölünceye kadar Müdafaa! Olay gizli tutuluyordu. Sebebi de Niğde'deki mutassarrıf Damat Ferit'in adamı idi. Bilahare fırka bu zatı ve komiseri, Mustafa Kemal'in emri ile tutuklayarak Sivas'a gönderdi. Hükümetin bütün takiplerine rağmen gizli olarak kurulan bu teşekkül hiç aksamadan başarılı hizmetler verdi. Bunun üzerine Nevşehir ve Ürgüp'de aynı çalışmaları yapmak üzere babam vazifelendirildi. Böylece Niğde ili Kuva-yi Milliye teşkilatını tamamlamış oldu.

Mustafa Kemal'in Sivas'ta toplayacağı kongreye Bor'dan da bir temsilcinin iştirakı istendi. Bu münasebetle Hacı Hulusi Efendi'nin bahçesinde gizlice toplanıldı ve vazife babama verildi. Niğde'den Muhiddin Efendizade Mustafa Bey ile her türlü meşakkate göğüs gererek Sivas'a gittiler ve kongreye iştirak ettiler."

Halit Hami Bey ise kongreye gelişlerini şu şekilde anlatmaktadır: “Anadolu o zamanlar kaynaşıyordu. Kimsenin belli bir ülküsü yoktu. Bu, gerçekten bir çözülme, dağılma havasıydı. Toprak acı çiçekler açıyordu. Toprağın sahipleri köylüler, içten içe kaçınılmaz bir kaderin yaklaştığını duyuyorlardı. Birdenbire bir umut ışığı parladı; Sivas Kongresi’ne delege çağırıyorlardı. Biz o zaman gençtik; babalarımız, komşularımız, büyüklerimiz, idarecilerimiz, ne olursa olsun bizi böyle bir maceraya salıvermek istemezlerdi. Diri diri gömülmek veya büyük bir şeref ile ölüp yaşamak! Biz kalbimizde, damarlarımızda belli belirsiz gelecek ezgisinin çağıltısını duyuyorduk. Üç arkadaş kaçıp Sivas’a gitmeye karar verdik. Araba, at bulamadık. Kayseri’ye kadar yaya yürüdük. Sonra duyduk; büyüklerimiz demişler ki: Bunlar asılmaya mı gidiyor?”[7]

Mondros Ateşkesi sonrasında Bor‟da (Redd-i İlhak) cemiyetini kuran Mengi, Nevşehir ve Ürgüp‟te de cemiyetin şubelerini açmıştır. Millî Mücadele sonrasında toplanan İzmir İktisat Kongresi‟ne de Bor Murahhası olarak iştirak etmiştir. Bor Belediye Başkanlığı görevi sırasında milletvekili seçilen Halit Bey‟in mazbatası II. TBMM tarafından 12 Ağustos 1923 tarihinde onaylanmıştır. Ekonomi alanında da uzman olan Halit Bey memleketi Bor‟da elli bin liralık Çiftçi ve Tüccar bankasını kurmuştur.[8]

Halit Mengi Sivas Kongresine giderken hanımına bir bomba verir. Bombanın nasıl kullanılacağını öğretir. “Eğer Rum ve Ermeni çeteleri gelir ve size bir kötülük yapmak isterse sen ve çocuklar bir odaya kapanacaksın, kapıyı içerden kilitleyeceksin, çeteler kapıya dayandığında bombayı patlatacaksın. Sen de, çocuklar da, çeteler de ölecek” der.[9]

Sivas Kongresi'nden sonra Pozantı'da Fransızlar'a karşı gönderilen kuvvetlerin organizasyonunda rol almıştır. Düzce isyanı sırasında 2. Tümen Komutanı Ayıcı Arif Bey'in isteği üzerine Düzce'ye gitmek üzere yola çıkmış, Konya'ya kadar gitmiştir. Cezaevinde bulunan mahkûmları serbest bıraktırarak, ayrı bir müfreze teşkil etmiş ve Ayıcı Arif Bey'in emrine vermiştir. İller Bankası'nın Belediyeler Bankası olarak kurulması teklifini zamanında Şükrü Kaya'ya iletmiştir. Şükrü Kaya'nın bu teklife cevaben teşekkür mektubu bulunmaktadır.

Halit Mengi, Belediye Başkanlığı sırasında, Bor'da şimdiki İş Bankası'nın bulunduğu yerdeki eski belediye binasını yaptırmış, pek çok dükkân, ev ve hanı istimlak ederek Hükümet Meydanı'nı açmıştır. İbrahim Bilgen'e ait evi istimlak ederek hastane haline getirmiş, halı ve rakı şirketi kurmuştur. Halı şirketi 1929 iktisadi buhranı yüzünden kapanmıştır.

Atatürk tarafından Ruhi Soyer'in eşi Müftale Mengi'ye 10 Mayıs 1936'da düğün hediyesi olarak verilen broş, Müftale Mengi tarafından Anıtkabir Müzesi'ne bağışlanmıştır.[10]

Şarapçılık

12 Eylül 1941 tarihinde Niğde halkıyla sohbet toplantısı düzenleyen Milletvekilleri Halit Mengi ile Cavit Oral’dan da bölge için Bağcılığın gelişimi için gerekli olduğu ileri sürülerek katılımcılar milletvekillerinden bir Şarap Fabrikası’nın açılması temennisinde bulunurlar.

Yaptıkları açıklamada “Gerçekte Niğde bir elma memleketi olmakla beraber, bağ yetiştirmeğe salih ve halen el dokunulmamış sonsuz arazi vardır. Bu araziye en verimli şekilde işletmek için sistemli üzüm bağı yapmaktır. Halkın bu imkânı elde edebilmesi için üzümlerin garantili olarak satması icab eder. Böyle bir müessese de ancak Tekel’in bir Şarap Fabrikası olabilir. Bu Niğde’nin istikbali için böyle olmakla beraber, Niğde’nin hali içinde bir zorunludur. Bugün Türkiye şarap üretimi 19’da biri Niğde ve Bor’dadır. Bilhassa kalite itibarı ile Niğde şarapları birçok emsaline göre tercihtir. Bunların ıslah edilmiş şekilde satılması Devletimizin üretimi geliştirme siyasetine uygun düşer.”derler.

E-Gazete (Bizim Gazete)
Yazarlar
Mehmet BAŞ
Niğde’de Salça Vakti Geldi
az treni kampanalarını çala çala gid...
Fikret Dikmen
TÜRKÜLER
Ben ömrümü türkülere adad...
Yaşar ARIK
FIRTINA
Aşkım da hain fırtınalar gibi estin. Estikç...
H.Ülkü Korkmaz
UNUTTUK...
...
Selim GÖKEL
VASİYETİMDİR
ABD Şirketlerine bağımlı olmayı değil, Sağlıksız,...
İdris Yavuz
O, TOMURCUK GÜL AÇAR İKEN SOLDU AH!
Kaderimdir, kederime yanamam Çok dalgınım,...
Üzeyir Lokman ÇAYCI
İSMET AĞABEY
Kimimiz kabire, kimimiz gurbete gittik... Varlığı...
Hasan KORKMAZ (ÇAKALCIOĞLU)
Hacı Emmi Kurbanı Niçin Kestin ?
Kurbanım büyük der eder metini Kıyma &c...
Anket

BOR'UN EN ÖNEMLİ SORUNU NE?


  Yeni İş Yeri 9 Kişi (% 15 )
  İşsizlik25 Kişi (% 42 )
  Akkaya Çevre Kirliliği21 Kişi (% 35 )
  Elektrik0 Kişi (% 0 )
  Yönetim4 Kişi (% 6 )
  Ulaşım0 Kişi (% 0 )
  Huzur0 Kişi (% 0 )
  Ekonomi0 Kişi (% 0 )

Toplam 59 Kişi

Hava Durumu ( Niğde )
Bugün
-1°°C - 11°°C
Cumartesi
-1°°C - 11°°C
Pazar
-3°°C - 13°°C
Pazartesi
-2°°C - 12°°C
Namaz Vakitleri ( Niğde )

İmsakGüneşÖğleİkindiAkşamYatsı
05:5607:2112:3215:1117:3318:53

22 Kasım 2019 Cuma
Röportajlar
Sağlıklı Şehir Proje Uygulaması Niğde Merkezde Başlatıldı
Valilik makamında gerçekleşen, Sağlıklı yaşama teşvik etme ve toplumu sağlıklı yaşam konuları hakkında bilinçlendirme, yapılan çalışmaların...
»
»
Tarihte Bugün
1617 - Sultan ahmetin Vefatı ve Birinci Mustafanın Tahta Çıkışı
1333 - Aşık Paşanın Vefatı
2006 - Ağıuz ve Diş Sağlığı Haftası
Kim Kimdir
Günün Sözü
Dünyada bir garip veya bir yolcuymuş gibi yaşa
(Hz. Muhammed)
Süper Lig
TakımlarOGBMAvPuan
BEŞİKTAŞ A.Ş.2922343469
FENERBAHÇE A.Ş.2919732664
T.Konyaspor311786059
İSTANBUL BAŞAKŞEHİ32151251957
TORKU KONYASPOR291685756
MEDİPOL BAŞAKŞEHİR2913971548
Osmanlıspor FK311399048
OSMANLISPOR FUTBOL3013891747
Akhisar Belediyesp3111128045
Atiker Konyaspor349178044
AKHİSAR BELEDİYE G2911108343
KASIMPAŞA A.Ş.2912710243
GALATASARAY A.Ş.29101181141
BURSASPOR3471611037
TRABZONSPOR A.Ş.2911414-737
ANTALYASPOR A.Ş.309912-636
Bb Erzurumspor3481115035
GAZİANTEPSPOR318815032
Arşiv Arama
Gazete Oku

 

Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Sponsorlar
Sayfalar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
(76 Online) 0,17ms